ذخاير هيدروكربور خليج فارس ، درياى مديترانه و درياى سرخ قابل توجه‌اند . دوازده كشور اسلامى توليد كنندهء نفت از سواحل دريا بوده ، ميزان توليد آنها در سال 1990 سى درصد از توليد جهانى نفت را شامل مىشد و تقريباً حدود نيمى از ذخاير نفت دريايى متعلق به اين كشورهاست . همچنين هفت كشور اسلامى توليد كنندهء گاز از دريا هستند . از اين نظر مالزى چهارمين كشور توليد كنندهء گاز حاصل شده از بستر ، در سطح جهانى است . منابع نفت در عمق درياى سرخ كه قبلًا به طور آزمايشى توسط عربستان سعودى و سودان استخراج شده است ، در نوع خود در جهان از غنىترين منابع هستند . « 1 » توانايى ماهيگيرى بسيار زيادى در اقيانوس اطلس در نزديكى مراكش و صحراى غربى و در اقيانوس هند در سواحل يمن وجود دارد . اندونزى و مالزى همچنين به امكانات وسيع ماهيگيرى سودآورى دسترسى دارند . « 2 » به طور معمول جمعيت نظر به نقشى كه در جوامع گوناگون ايفا مىكند و نيز مشكلات احتمالى گوناگونى كه به همراه مىآورد مورد مطالعه قرار مىگيرد . در مجموع ، جامعه‌شناسان جمعيت متوازن با امكانات را براى هر كشورى مطلوب و فرصت دانسته ، جمعيت بسيار كم و بسيار زياد را نامطلوب و تهديد مىشمرند . جمعيت زياد براى آن دسته از كشورها كه توان تأمين امكانات مناسب براى زندگى در آنها موجود نباشد يك تهديد است . اما براى آن دسته از كشورهايى كه از امكانات لازم زندگى برخوردارند ، جمعيت نه‌تنها تهديد نيست ، بلكه فرصت هم هست . حال ببينيم كه جمعيت براى كشورهاى اسلامى تهديد است يا فرصت . قدر مسلم اين است كه دربارهء همهء كشورهاى اسلامى نمىتوان يك حكم كلى صادر كرد . برخى از آنها با برخوردارى از امكانات اقتصادى لازم به حل مشكلات جمعيتى خود اقدام كرده‌اند و برخى ديگر مشكلاتشان همچنان حل نشده باقيمانده و با فقر و فلاكت دست و پنجه نرم مىكنند .

--> ( 1 ) . مسائل جغرافيايى جهان اسلام ، ص 79 ( 2 ) . همان